QUẢNG LÂM – VÙNG ĐẤT BIÊN CƯƠNG GIÀU BẢN SẮC, VỮNG BƯỚC TRONG GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN MỚI

Nằm giữa núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, xã Quảng Lâm là địa bàn biên giới có vị trí quan trọng về kinh tế, văn hóa, quốc phòng và an ninh của tỉnh Điện Biên. Sau khi được thành lập trên cơ sở sắp xếp xã Quảng Lâm và xã Na Cô Sa, địa phương bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian rộng mở, nguồn lực được tập trung và bộ máy chính quyền gần dân, sát dân hơn.

Vùng đất biên cương trong không gian hành chính mới

Thực hiện Nghị quyết số 1661/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Điện Biên, toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của xã Na Cô Sa và xã Quảng Lâm được sắp xếp để thành lập xã mới mang tên xã Quảng Lâm. Chính quyền xã mới chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025 theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Xã Quảng Lâm có diện tích tự nhiên khoảng 233,25km², quy mô dân số hơn 10.000 người. Trụ sở làm việc của Đảng ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã được bố trí tại khu vực trung tâm xã Quảng Lâm trước đây. Việc sắp xếp đơn vị hành chính đã mở rộng không gian phát triển, tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư, tổ chức lại hạ tầng và nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân.

Quảng Lâm là xã vùng cao, biên giới, có khoảng 17,3km đường biên giới tiếp giáp tỉnh Phong Sa Ly của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Trên địa bàn hiện có 19 bản dân cư, nhiều bản nằm xa trung tâm, địa hình đồi núi cao, bị chia cắt bởi các khe, suối và các tuyến đường liên bản. Vị trí này vừa tạo nên những nét đặc trưng riêng về cảnh quan, văn hóa, vừa đặt ra yêu cầu quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Thiên nhiên hùng vĩ, văn hóa cộng đồng giàu bản sắc

Quảng Lâm mang đặc trưng rõ nét của vùng núi cao Tây Bắc, với những dãy núi nối tiếp, thung lũng, khe suối và các bản làng nằm xen giữa những triền đồi. Khí hậu và thổ nhưỡng của địa phương phù hợp với nhiều loại cây trồng nông nghiệp, cây dược liệu và cây công nghiệp dài ngày.

Đây là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào các dân tộc Mông, Kháng, Thái, Dao, Kinh và một số dân tộc khác; trong đó đồng bào dân tộc Mông chiếm đa số. Mỗi dân tộc đều có tiếng nói, trang phục, phong tục, tập quán và kho tàng văn hóa dân gian riêng, cùng hòa quyện tạo nên đời sống văn hóa đa dạng, giàu bản sắc của vùng đất Quảng Lâm.

Trong đời sống cộng đồng, tinh thần đoàn kết, tương trợ, gắn bó giữa các dân tộc luôn được gìn giữ và phát huy. Các giá trị văn hóa truyền thống được thể hiện qua trang phục, tiếng nói, dân ca, dân vũ, các nghi lễ, lễ hội, nghề thủ công và tri thức dân gian. Đây không chỉ là tài sản tinh thần quý báu của Nhân dân các dân tộc trong xã mà còn là nguồn lực quan trọng để phát triển văn hóa và du lịch cộng đồng trong tương lai.

Phát triển kinh tế từ tiềm năng đất đai và sản xuất nông nghiệp

Kinh tế của xã Quảng Lâm hiện chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và chăn nuôi. Những năm qua, thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, người dân được hỗ trợ giống cây trồng, phân bón, máy móc, nông cụ và hướng dẫn kỹ thuật sản xuất. Nhiều mô hình trồng ngô, lúa, sắn, quế và sa nhân dưới tán rừng đã từng bước phát huy hiệu quả, tạo thêm sinh kế và nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình.

Cây sa nhân là một trong những cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên tại khu vực Na Cô Sa trước đây. Một số hộ dân đã có nguồn thu ổn định từ trồng sa nhân, qua đó từng bước thay đổi phương thức sản xuất, giảm dần tình trạng canh tác nhỏ lẻ, tự cung tự cấp. Các dự án hỗ trợ sản xuất, xây dựng đường giao thông nội bản, hỗ trợ nhà ở và máy nông nghiệp đã góp phần cải thiện điều kiện sống và tạo động lực để người dân vươn lên thoát nghèo.

Bước sang năm 2026, xã tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích. Bên cạnh mô hình trồng lạc đỏ tại bản Na Cô Sa 3, địa phương đang từng bước phát triển cây cà phê và mắc ca, hướng tới hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tổ hợp tác sản xuất và liên kết theo chuỗi giá trị. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.

Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái và trải nghiệm

Không chỉ có tiềm năng về nông nghiệp, Quảng Lâm còn sở hữu cảnh quan núi rừng hoang sơ, không khí trong lành, đời sống văn hóa cộng đồng phong phú và điểm khoáng nóng tự nhiên. Khoáng nóng Quảng Lâm từng được xác định là một trong những điểm có tiềm năng kết nối với hành trình khám phá khu vực cực Tây Điện Biên, Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé và các điểm du lịch biên giới.

Nếu được đầu tư đồng bộ về giao thông, cơ sở lưu trú, dịch vụ và nguồn nhân lực, địa phương có thể phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng khoáng nóng, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa cộng đồng. Việc phát triển du lịch cần gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan, bảo tồn bản sắc văn hóa và tạo sinh kế trực tiếp cho người dân.

Quan tâm đầu tư giáo dục, hạ tầng và an sinh xã hội

Giáo dục luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của xã. Trên địa bàn có hệ thống trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở phục vụ con em các dân tộc. Mặc dù điều kiện cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên còn khó khăn, các nhà trường đã nỗ lực duy trì sĩ số, nâng cao tỷ lệ chuyên cần và từng bước cải thiện chất lượng dạy và học.

Đặc biệt, dự án Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Quảng Lâm được đầu tư với tổng mức khoảng 220 tỷ đồng, quy mô hơn 1.000 học sinh. Công trình gồm các khối lớp học, khu nội trú, thư viện, nhà đa năng, sân thể thao, nhà ăn và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Đến giữa tháng 6/2026, khối lượng thi công công trình ước đạt khoảng 57% và đang được tập trung đẩy nhanh tiến độ. Khi hoàn thành, dự án sẽ tạo điều kiện để học sinh vùng sâu, vùng xa được học tập, sinh hoạt trong môi trường an toàn, khang trang và hiện đại.

Cùng với giáo dục, các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi đã hỗ trợ địa phương đầu tư đường giao thông, nhà ở, công trình dân sinh và các mô hình sinh kế. Những nguồn lực này đang từng bước làm thay đổi diện mạo bản làng, cải thiện điều kiện đi lại, học tập, chăm sóc sức khỏe và sản xuất của Nhân dân.

Xây dựng chính quyền gần dân, đẩy mạnh chuyển đổi số

Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Đảng bộ, chính quyền xã Quảng Lâm tập trung kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước diễn ra thông suốt. Bộ máy mới được tổ chức theo hướng tinh gọn, tăng cường phân cấp và nâng cao trách nhiệm giải quyết công việc ngay từ cơ sở.

Cùng với cải cách hành chính, xã từng bước đưa các tiện ích số đến gần người dân. Lực lượng Công an xã đã xây dựng nhóm Zalo hỗ trợ, giải đáp thủ tục hành chính; tổ chức hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng VNeID. Các hoạt động “Bình dân học vụ số”, “Mùa hè số cùng VNeID” góp phần nâng cao kỹ năng số, giúp người dân tiếp cận thông tin, thực hiện thủ tục hành chính thuận tiện hơn và từng bước hình thành công dân số tại khu vực vùng cao, biên giới.

Việc ứng dụng công nghệ số cũng được triển khai trong bảo đảm an ninh trật tự. Mô hình “Hòm thư điện tử ẩn danh” thông qua mã QR giúp người dân phản ánh, cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng nhanh chóng, thuận tiện và bảo mật, qua đó phát huy vai trò của Nhân dân trong giữ gìn bình yên bản làng và bảo vệ an ninh biên giới.

Giữ vững quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới

Là địa bàn biên giới, Quảng Lâm có vị trí đặc biệt quan trọng trong thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân. Cấp ủy, chính quyền địa phương thường xuyên phối hợp với Đồn Biên phòng Na Cô Sa, lực lượng Công an, dân quân và các đoàn thể tuyên truyền pháp luật, tuần tra bảo vệ đường biên, mốc giới, phòng chống tội phạm và vận động Nhân dân tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia.

Tình đoàn kết quân – dân được thể hiện qua nhiều hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất, xây dựng nông thôn mới, chăm lo cho gia đình chính sách, hộ nghèo và học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Hình ảnh người chiến sĩ biên phòng cùng ăn, cùng ở, cùng làm và đồng hành với đồng bào đã trở thành điểm tựa vững chắc của Nhân dân các dân tộc trên địa bàn.

Khát vọng xây dựng Quảng Lâm phát triển bền vững

Đại hội Đảng bộ xã Quảng Lâm lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030 đã xác định mục tiêu tăng cường sức mạnh đại đoàn kết, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương, nâng cao đời sống Nhân dân và xây dựng xã ngày càng phát triển. Đảng bộ xã đề ra 17 chỉ tiêu, 5 nhiệm vụ trọng tâm và 6 nhóm giải pháp để tổ chức thực hiện trong nhiệm kỳ mới.

Trong thời gian tới, Quảng Lâm tiếp tục ưu tiên hoàn thiện kết cấu hạ tầng; phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với cây trồng có giá trị; bảo vệ và phát triển rừng; khai thác hợp lý tiềm năng du lịch; nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và an sinh xã hội; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số; đồng thời giữ vững quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới quốc gia.

Với truyền thống đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, tỉnh Điện Biên cùng sự đồng lòng của Nhân dân các dân tộc, xã Quảng Lâm đang từng bước vượt qua khó khăn, khai thác hiệu quả tiềm năng và mở ra những cơ hội phát triển mới.

Quảng Lâm hôm nay là vùng đất của bản sắc văn hóa, tình đoàn kết và khát vọng vươn lên; là nơi mỗi bản làng, mỗi người dân đang cùng chung sức xây dựng quê hương biên cương ngày càng bình yên, ấm no, văn minh và phát triển bền vững.